Witam po raz kolejny, dzisiaj już przechodzimy do konkretów. Jesteście gotowi na porcję łaciny?
A więc zacznijmy naszą przygodę z pięknym światem języka łacińskiego. Dzisiaj trochę opowiem o samym języku łacińskim.
Jest to język fleksyjny podobnie jak polski, czyli wszelakie odmienne części mowy składają się z tematu i końcówek. O tak , końcówek to jest bardzo dużo w łacinie do nauczenia, ale powoli wszystko jest do zrobienia. Sama fleksyjność języka powoduje również, że nie musimy używać zaimków przed czasownikami. Mówiąc ,,Jestem Marcin" nie dodajemy ,,ja" , gdyż po końcówce rozpoznajemy , że jest to w 1 osobie l. poj. Tak samo jest w łacinie, mówimy ,,Marcin sum" a nie ,,Ego Marcin sum". W rzeczownikach nie musimy używać rodzajników świadczących o przypadkach, w łacinie przypadek prawie zawsze rozpoznamy po końcówkach. Czy jest to dla nas ułatwienie? W pewnym sensie tak, nie musimy mieć mętliku w głowie zastanawiając się nad rodzajnikiem a także od razu patrząc na czasownik jesteśmy w stanie wskazać na osobę i liczbę, co nie zawsze jest takie proste w innych językach.
Ale czy warto uczyć się łaciny? Po co uczyć się łaciny? Na pewno zadajecie sobie takie pytania wchodząc na mój blog. Nie będę się dziś zbytnio rozpisywał , bo nie jest to mój cel na dziś, ale powiem, że warto. Ja sam po kilku zajęciach na szkolnym kursie pokochałem łacinę i zacząłem się sam dodatkowo rozwijać w jej zakresie. Ten starożytny język urzekł mnie.. Mam nadzieję, że i was urzeknie! Łacina to tak naprawdę podstawa wszelakich romańskich języków. Jeżeli uczycie się włoskiego, hiszpańskiego a chcecie by nauka była efektywniejsza i bardziej zrozumiała to gramatyka łacińska może w tym świetnie wam pomóc. Chcę zwrócić również uwagę iż wiele starożytnych tekstów, inskrypcji zapisane są w języku łacińskim. Może ktoś z was interesuje się historią? Chciałby poznać lepiej dawną kulturę śródziemnomorską? Bez znajomości łaciny będzie to ciężkie. I wreszcie coś bliskie mojemu sercu.. Medycyna, Farmacja , tam aż roi się od różnych łacińskich nazw. Rozumiem, że łacina obecnie wycofywana jest z wielu studiów medycznych, ale kto powiedział, że nie przyda się przyszłym lekarzom? To tyle tytułem wstępu!
W pierwszej lekcji chciałbym zająć się alfabetem łacińskim i sposobem czytania słów. Jeżeli chodzi o samo czytanie słów łacińskich to czytamy je bardzo podobnie jak polskie wyrazy , w większości niemal wymowa jest identyczna np. schola (szkoła po łacinie) , czytamy normalnie schola. Jest jednak kilka reguł o których należy pamiętać rozpoczynając naukę:
- Dyftongi (czyli połączone dwie samogłoski : ae , oe, au). W przypadku występowania dyftongów ae, oe wymawiamy je jak ,,e" np. scholae przeczytamy jako schole. Natomiast au wymawiamy normalnie.
- Kolejna reguła to spółgłoska c. Wymawia się ją w dwojaki sposób. Jako ,,c" jeżeli w wyrazie stoi na miejscu przed e , i , ae , oe. W pozostałych przypadkach c wymawiamy jako ,,k". Dla przykładu posłużę się tutaj rzeczownikiem caelis, zgodnie z regułami przeczytamy go jako celis.
- Następnie chciałbym zająć qu i su. W łacinie qu zamieniamy w wymowie na ,,kw" natomiast su na ,,sw". Przykładowo słówko quadrata czytamy jako kwadrata a suadeo jako swadeo.
- Na uwagę zasługuje również ngu. W łacińskich słowach wymawiamy to jako ,,ngw". Spójrzmy na słowo Lingua (język). Od razu widzimy , że w wymowie będzie lingwa.
- W łacinie występuje h nieme w rh, th , wtedy go nie czytamy. Natomiast ph czytamy jako ,,f".
- Literę v czytamy jako ,,w" a x jak ,,ks". Przykłady: sex = seks , video = wideo.
- Samogłoskę i możemy czytać w dwojaki sposób. Zależy to głównie od tego jaka jest następna litera w danym słowie. Jeżeli po i stoi samogłoska to przeczytamy to jako ,,j" a jeżeli spółgłoska to jak ,,i". Np: ianua czytamy janua , ponieważ po i w wyrazie znajduje się samogłoska a.
To są najważniejsze zasady wymowy , nie przywiązujcie się do nich ściśle , gdyż będą w łacinie pewne wyrazy, które czytamy wbrew regułom, ale to można wyczuć chcąc wymówić dane słowo zgodnie z regułami, jeżeli wymowa będzie dla was dziwnie brzmiała to może lepiej przeczytać to słowo bez żadnych zamian? Oczywiście możecie spotkać się z innymi sposobami wymowy np. wymową restytuowaną, ale o tym napiszę kiedyś dodatkowo!
Na razie chciałbym abyście opanowali podstawowe zasady wymowy. Jak się tego uczyć? Odradzam wkuwać to na pamięć, bo będzie to nieefektywne. Najlepszy sposób na zapamiętanie reguł wymowy to praktyczne ćwiczenia na słowach i tekstach łacińskich.
Mam dla was do poćwiczenia dosyć znana modlitwę Pater Noster (Ojcze Nasz).
,,Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen."
To jeszcze nie koniec:
,,Salve, Regina, mater misericordiae: vita, dulcedo, et spes nostra, salve. Ad te clamamus exsules filii Hevae. Ad te suspiramus, gementes et flentes in hac lacrimarum valle. Eia, ergo, advocata nostra, illos tuos misericordes oculos ad nos converte. Et Iesum, benedictum fructum ventris tui, nobis post hoc exsilium ostende. O clemens, o pia, o dulcis Virgo Maria. Amen. "
Dlaczego daję modlitwy łacińskie a nie teksty? Chcę wam pokazać kolejne zastosowanie języka łacińskiego, przede wszystkim w Watykanie języka łacińskiego używa się do odprawiania Mszy Świętych. Bardzo wiele modlitw jest właśnie w tym języku zapisanych, dlatego może warto się z nimi zapoznać?
Zostawiam was z tymi modlitwami do przemyślenia lekcji 1. Niedługo jeżeli będzie zainteresowanie blogiem opracuje może więcej ćwiczeń wymowy.
Do zobaczenia!
